ประวัติสำนักงานคดีแรงงานภาค 4

 ก่อนอื่นต้องทำความเข้าใจความหมายของคำว่าประวัตินั้น ตามพจนานุกรมฉบับราชบัณฑิตยสถาน หมายถึง เรื่องราวว่าด้วยความเป็นไปของคน สถานที่ หรือสิ่งใด สิ่งหนึ่ง  จึงเป็นเรื่องราวที่เป็นมาแล้วแต่ก่อนตามลำดับสมัย  ดังนั้น ข้อเขียนชิ้นนี้จึงมุ่งที่จะเขียนบอกเล่าเรื่องราวในอดีต มิได้มุ่งเรื่องราวในปัจจุบัน  เว้นแต่เรื่องราว ข้อเท็จจริงในปัจจุบัน แตกต่างกับข้อเท็จจริงในอดีต ซึ่งเป็นข้อเปรียบเทียบความแตกต่าง เพื่อให้เห็นการพัฒนาการ ด้วยเหตุผลดังกล่าว เรื่องราวที่จะบอกเล่าต่อไป จึงเป็นเรื่องราวในอดีต เพื่อเป็นประโยชน์    องค์ความรู้ (KM) แก่อัยการรุ่นหลัง หรือประชาชนผู้สนใจ จะได้รับรู้เรื่องราวในอดีตที่ต่อไป  จะถูกหลงลืม หากไม่มีการบันทึกไว้เป็นลายลักษณ์อักษร  ก่อนหน้าที่จะเขียนบทความชิ้นนี้  ได้ตรวจค้นหนังสือที่เปิดที่ทำการสำนักงานอัยการอื่น หรือค้นดูตามประวัติสำนักงานอัยการ อื่นแล้ว เห็นว่า ส่วนใหญ่จะเพียงบอกเล่าถึงอำนาจหน้าที่  อาจจะด้วยสาเหตุที่แต่ละสำนักงานมีการโยกย้ายอัยการ และข้าราชการบ่อย จึงขาดผู้รู้เรื่องราวในอดีตของสำนักงานแห่งนั้น                ที่จะบันทึกบอกเล่าเรื่องราวให้ชนรุ่นหลังได้รับทราบ  ผู้เขียนจึงเห็นว่าเรื่องราว ประวัติสำนักงานแห่งนี้ มีความน่าสนใจ และมีคุณค่าที่ควรจะถูกบันทึกไว้ ข้อเขียนชิ้นนี้จึงแตกต่างกับประวัติสำนักงานแห่งอื่น ๆ เพราะจะเน้นรวบรวมข้อมูล ข้อเท็จจริงในอดีตมารวบรวมไว้

          ประวัติเรื่องราวสำนักงานคดีแรงงาน ภาค 4 นี้จะแบ่งเป็นสองส่วน  ส่วนแรกจะเป็นเรื่องราวของประวัติที่ตั้งสำนักงาน  ส่วนหลังจะเป็นเรื่องราวของประวัติสำนักงาน  บางท่านอาจโต้แย้งว่า ประวัติที่ตั้งสำนักงานเกี่ยวข้องอย่างไร กับประวัติสำนักงานตรงไหน  จึงขอเรียนให้ทราบว่า ที่ตั้ง และสำนักงานทางหลักกฎหมายแล้วมีความสัมพันธ์กัน เป็นส่วนควบซึ่งกัน

ประวัติที่ตั้งสำนักงาน 

           ที่ตั้งสำนักงานแรงงาน ภาค 4 เดิมเป็น  คุ้มอัยการ เลขที่ 93  ถนนศรีสุข  ตำบล              หมากแข้ง  อำเภอเมือง จังหวัดอุดรธานี (เลขบ้านที่ 93 นั้น ระบุตามป้ายคุ้มอัยการ และมีเอกสารอ้างอิง ทะเบียนบ้านรุ่นเก่า รวมทั้งรายชื่อ หนังสือ โทรศัพท์ภาคตะวันออกเฉียงเหนือ) แต่ปัจจุบันหลังรื้อถอนคุ้มอัยการ และตั้งเป็นที่ทำการ สำนักงานอัยการ ถูกเปลี่ยนเลขบ้านเป็น 89 ถนนศรีสุข  ตำบลหมากแข้ง  อำเภอเมือง  จังหวัดอุดรธานี  เดิมคุ้มอัยการมีเนื้อที่ดินมากกว่าปัจจุบันนี้ จากการสืบค้น หนังสือประวัติโรงเรียนอุดรพิทยานุกูล ระบุว่า  ในปี พ.ศ.2518 (ซึ่งจากการตรวจค้นเป็นสมัยอธิบดี กรมอัยการ  นายโปร่ง  เปล่งศรีงาม  1 ตุลาคม 2515 – 4 สิงหาคม 2518 คาบเกี่ยวกับ อธิบดี กรมอัยการ  นายอุทัย  กัปปิยบุตร  1 ตุลาคม 2518 – 30 กันยายน 2519  อ้างอิงจากหนังสือ ชีวิต ผลงาน และคุณธรรม ของบรรพอัยการของ นายยืนหยัด  ใจสมุทร) โรงเรียนอุดรพิทยานุกูลได้รับความกรุณา จากกระทรวงมหาดไทย (เดิม กรมอัยการขึ้นกับกระทรวงมหาดไทย) ยกที่ดิน บริเวณบ้านพักอัยการพิเศษประจำเขต 4  เนื้อที่ 6 ไร่ 1 งาน 50 ตารางวา  ด้านทิศตะวันตกของของโรงเรียน  เพื่อขยายบริเวณที่จะปรับปรุงเป็นสนามกีฬา ระดับมาตรฐาน ในระยะเวลาใกล้เคียงนี้ก็ได้มีการปรับปรุง และสร้างสนามกีฬาบาสเกตบอล อัฒจันทร์เชียร์ และสร้างหลังคา สำหรับทางเดินเชื่อมระหว่าง อาคารเรียน ตามลำดับ อัยการบางท่าน อาจสงสัยว่า ที่จังหวัดอุดรธานี ทำไมมีบ้านพักอัยการพิเศษประจำเขต 4  ขอเรียนให้ทราบว่า  รัฐบาลในสมัยนั้นมีแนวนโยบายที่จะใช้จังหวัดอุดรธานี เป็นที่ตั้งส่วนราชการระดับเขต ทำให้มีส่วนราชการระดับเขตหลายส่วนราชการที่ตั้งอยู่จังหวัดอุดรธานี เช่น  การประปาเขต อุดรธานี,  การไฟฟ้าส่วนภูมิภาค เขต,  สรรพสามิต เขต,  สรรพกร เขต, ปศุสัตว์ เขต, ป่าไม้ เขต ซึ่งต่อมาส่วนราชการดังกล่าวได้เปลี่ยนจากเขตเป็นภาค และเหตุผลที่จังหวัดอุดรธานี ไม่ได้เป็นที่ตั้งสำนักงานระดับเขต อาจเนื่องจาก ปัญหาเรื่องงบประมาณของรัฐบาล ในสมัยนั้นที่จะต้องใช้เงินจำนวนมากที่จะต้องย้ายส่วนราชการ

ระดับเขต  จากขอนแก่นมาจังหวัดอุดรธานี  อีกทั้ง อีกเหตุผลหนึ่ง อาจจากทางศาลเอง ไม่โยกย้ายจากขอนแก่น ทำให้ที่ทำการอัยการเขต  คงอยู่ที่จังหวัดขอนแก่น  จากข้อมูลบันทึกประวัติโรงเรียนอุดรพิทยานุกูล  แม้จะเพียงระบุว่า  ได้รับความกรุณาจากกระทรวงมหาดไทย

ที่ยกที่ดินของอัยการให้โรงเรียนเพื่อประโยชน์ต่อการศึกษา นั้น ข้อเท็จจริง น่าจะได้รับความยินยอมจากอธิบดี กรมอัยการ ในขณะนั้นด้วย จึงเห็นได้ว่า บรรพอัยการในสมัยนั้นมีความ                  ใจกว้าง ไม่หวงแหนที่ดินที่มิได้ใช้สอย กลับได้สละที่ดินเพื่อใช้ประโยชน์ในการศึกษาให้แก่เด็กนักเรียน โรงเรียนอุดรพิทยานุกูล 

          ในช่วงปี พ.ศ. 2526 ที่ผู้เขียนมาเป็นอัยการผู้ช่วย อยู่จังหวัดอุดรธานี  คุ้มอัยการมีบ้านพักอัยการอยู่ประมาณ 10 หลัง  เป็นบ้านพักของอัยการจังหวัด  อัยการจังหวัดประจำ ศาลแขวง  รองอัยการจังหวัด  และอัยการจังหวัดผู้ช่วย  บ้านพักของอัยการจังหวัด และ อัยการจังหวัดประจำศาลแขวง เป็นบ้านทรงสเปน ตั้งคู่กัน เป็นบ้านรูปทรงสวยงามมาก แตกต่างจากบ้านพักข้าราชการทั่วไป  แต่ภายในออกจะคับแคบ  ส่วนคำว่า คุ้ม จากการ            ตรวจค้นพจนานุกรม  หมายความถึง บ้านเจ้านายฝ่ายเหนือ  เข้าใจว่าคนที่ตั้งชื่อคุ้มอัยการ  น่าจะเป็นคนเหนือ นอกจากคุ้มอัยการแล้วก็ไม่มีข้าราชการอื่น ตั้งชื่อคุ้ม คงมีเพียง จวนผู้ว่าราชการจังหวัดอุดรธานี  ต่อมาภายหลังตำรวจก็ตั้งชื่อ บ้านพักข้าราชการของตนว่า คุ้มตำรวจ ตาม คุ้มอัยการ น่าเสียดายที่ปัจจุบัน คำว่าคุ้มอัยการ ต้องสูญหายไป  แม้แต่ป้ายชื่อคุ้มอัยการก็ไม่ได้เก็บรักษาไว้ ปัจจุบันคงมีแต่ บ้านพักอัยการระดับผู้บริหาร และอาคารชุด ตามยุคสมัย

ประวัติสำนักงาน

          ในปีพุทธศักราช 2522 ได้มีพระราชบัญญัติจัดตั้งศาลแรงงานและวิธีพิจารณาคดีในศาลแรงงาน พ.ศ.2522 ใช้บังคับเมื่อวันที่ 12 พฤษภาคม 2522 ศาลยุติธรรมได้จัดตั้งศาลแรงงานกลางขึ้น ในขณะนั้นยังไม่ได้จัดตั้งศาลแรงงาน ภาค 4 เนื่องจากคดีความแรงงานยังมีไม่มากในจังหวัดอุดรธานี คงเปิดเป็นเพียงศาลแรงงานกลาง สาขา (อุดรธานี) เมื่อวันที่ 10 สิงหาคม 2541 ในส่วนของอัยการได้มีคำสั่ง สำนักงานอัยการสูงสุด ที่ 261/2545 มอบอำนาจให้อัยการจังหวัดดำเนินคดีแรงงานแทน  ดังนั้นบรรดาคดีแรงงานในเขตอำนาจของศาลแรงงานกลาง สาขา (อุดรธานี) อัยการจังหวัดอุดรธานี จึงเป็นผู้รับผิดชอบ ตามคำสั่งดังกล่าว 

ต่อมาสำนักงานอัยการสูงสุดได้มีคำสั่งที่ 590/2545  เรื่อง การแบ่งส่วนราชการ ภายในสำนักงานอัยการสูงสุด (เพิ่มเติม) โดยให้แบ่งอำนาจ หน้าที่ ความรับผิดชอบ และแบ่งส่วนราชการของสำนักงานคดีแรงงาน เพิ่มเติม โดยจัดตั้ง สำนักงานอัยการพิเศษฝ่ายคดี 

แรงงาน สาขาอุดรธานี เมื่อวันที่ 17 ธันวาคม 2545  หลังจากที่มีการจัดตั้งสำนักงานอัยการพิเศษฝ่ายคดีแรงงาน สาขาอุดรธานี ขึ้น  ได้มีคำสั่งสำนักงานอัยการสูงสุด ที่ 42/2546 เรื่อง การมอบอำนาจให้พนักงานอัยการดำเนินคดีแรงงาน (เพิ่มเติม) ได้มีคำสั่งโอนคดีแรงงานที่สำนักงานอัยการจังหวัดรับไว้ก่อนล่วงหน้านั้น ให้ส่งมอบแก่สำนักงานอัยการพิเศษฝ่ายคดีแรงงาน สาขา เป็นผู้ดำเนินคดีเอง 

ในปี พ.ศ.2546 สำนักงานอัยการสูงสุด ได้มีคำสั่งที่ 71/2546 เรื่อง การแบ่งส่วนราชการ ภายในสำนักงานอัยการสูงสุด (เพิ่มเติม) โดยแบ่งส่วนราชการ ภายในสำนักงานอัยการสูงสุด ให้เพิ่ม สำนักงานคดีแรงงานเขต ขึ้น ซึ่งมีหน่วยงานประกอบด้วย 

(ก)   สำนักงานบริหารทั่วไป 

(ข)   สำนักงานอัยการพิเศษฝ่ายคดีแรงานเขต 

ซึ่งในขณะนั้นสำนักงานอัยการพิเศษฝ่ายคดีแรงงาน สาขาอุดรธานี ได้อาศัยอยู่ร่วมกับสำนักงานอัยการเขต 4 ซึ่งอยู่ที่จังหวัดขอนแก่น  โดยมีอธิบดี และอัยการพิเศษฝ่ายคดีปกครอง ขอนแก่น ช่วยราชการ สำนักงานคดีแรงงานเขต 4 (อุดรธานี) ปฏิบัติราชการในหน้าที่ อธิบดีคดีแรงงานเขต 4 (อุดรธานี) และอัยการพิเศษฝ่ายคดีแรงงาน เขต 4 ซึ่งในขณะนั้นยังไม่รับเอาคดีแพ่งมาอยู่สำนักงานคดีแรงงานเขต คดีแพ่งต่าง ๆ ยังคงอยู่ในความรับผิดชอบของสำนักงานอัยการเขต 4 

ต่อมา เมื่อวันที่ 1 กรกฎาคม 2547  ศาลแรงงาน ภาค 4 ได้เปิดทำการตั้งอยู่จังหวัดอุดรธานี เป็นผลให้ สำนักงานคดีแรงงานเขต 4 (อุดรธานี) ย้ายมาตั้งอยู่ที่จังหวัดอุดรธานี โดยอาศัยพื้นที่ภายในสำนักงานอัยการจังหวัดอุดรธานี 

ในปี พ.ศ. 2549 ได้มีกฎกระทรวง แบ่งส่วนราชการ สำนักงานอัยการสูงสุด (ฉบับที่ ๒) พ.ศ.2549 ให้แบ่งส่วนราชการ สำนักงานอัยการสูงสุด โดยระบุสำนักงานคดีแรงงานเขต ประกอบด้วย ส่วนราชการ 

(ก) ฝ่ายกิจการทั่วไป 

(ข) สำนักงานอัยการพิเศษฝ่ายคดีแพ่งเขต 

(ค) สำนักงานอัยการพิเศษคดีแรงงานเขต 

 โดยได้รวมเอาคดีแพ่ง  ซึ่งเดิมอยู่ในความดูแลของสำนักงานอัยการเขต มารวมอยู่ สำนักงานคดีแรงงานเขต 

ภายหลังต่อมาในปี พ.ศ.2554 ได้มีการเปลี่ยนแปลง ชื่อ จาก “เขต” เป็น “ภาค” ตามประกาศคณะกรรมการ เรื่อง แบ่งหน่วยงาน และการกำหนด อำนาจ และหน้าที่ ของหน่วยงานภายใน ของสำนักงานอัยการสูงสุด พ.ศ.2554 โดยกำหนดให้สำนักงานคดีแรงงานภาค ประกอบด้วย ส่วนราชการ 

 (ก) สำนักงานอำนวยการ 

 (ข) สำนักงานพิเศษฝ่ายคดีแรงงาน ภาค 

 (ค) สำนักงานอัยการพิเศษฝ่ายคดีแพ่งภาค 

เดิมทีสำนักงานคดีแรงงานภาค 4  อยู่ชั้นสองของสำนักงานอัยการจังหวัดอุดรธานี เลขที่ตั้ง 72 ถนนศรีสุข ตำบลหมากแข้ง อำเภอเมือง จังหวัดอุดรธานี 

โดยในปี พ.ศ. 2549 สำนักงานอัยการสูงสุดได้จัดสรรงบประมาณให้ปรับปรุงชั้นสองของอาคารสำนักงานอัยการจังหวัดอุดรธานี ทางมุขด้านซ้ายเพื่อใช้เป็นที่ทำการสำนักงานอัยการคดีแรงงานเขต 4 (อุดรธานี) ชั่วคราว 

ต่อมาในปี พ.ศ. 2550 ได้มีการปรับปรุงอาคารสำนักงานอัยการจังหวัดอุดรธานีชั้นสอง บางส่วน ที่เป็นพื้นที่สำนักงานคดีแรงงานเขต 4 (อุดรธานี) เพื่อใช้เป็นที่ประทับทรงงานพระองค์เจ้าพัชรกิติยาภา สำนักงานคดีแรงงานเขต 4 (อุดรธานี) สมัยนั้นจึงติดที่ประทับพระองค์ท่าน 

ในช่วงปี พ.ศ. 2549 ถึง พ.ศ. 2551 เนื่องจากสถานที่ทำงานของสำนักงานคดีแรงงานเขต 4 (อุดรธานี) คับแคบ หน่วยงานที่อยู่ที่ทำงานจังหวัดอุดรธานี คงมีแต่อธิบดี, รองอธิบดี, อัยการพิเศษฝ่ายคดีแรงงานเขต เนื่องจากเป็นที่ตั้งศาลแรงงานภาค 4 จึงคงมีแต่อัยการพิเศษฝ่ายคดีแรงงานเขต และส่วนของฝ่ายกิจการทั่วไป ส่วนอัยการพิเศษฝ่ายคดีแพ่ง, อัยการผู้เชี่ยวชาญ และเจ้าหน้าที่บางส่วนคงอยู่ที่สำนักงานเขต 4 (ขณะนั้น) จังหวัดขอนแก่น 

ต่อมาในปี พ.ศ. 2552 ได้มีการปรับปรุงบริเวณใต้อาคารที่พักข้าราชการอัยการจังหวัดอุดรธานี เพื่อใช้เป็นที่ทำการชั่วคราว พนักงานอัยการผู้เชี่ยวชาญคดีแรงงานและอัยการผู้เชี่ยวชาญคดีแพ่ง อัยการอาวุโสและเจ้าหน้าที่ จึงได้มีการย้ายส่วนของอัยการพิเศษฝ่ายคดีแพ่ง อัยการและเจ้าหน้าที่ปฏิบัติการที่อยู่ขอนแก่นให้มาประจำที่สำนักงานคดีแรงงานเขต 4 (อุดรธานี) รวมเป็นที่ทำการเดี่ยวกัน 

             ภายหลังได้มีการสร้างอาคารสำนักงานใหม่  และเมื่อต้นปีมกราคม 2556 ได้ย้ายสำนักงานใหม่มาอยู่ที่ 89 (ชั้น 3) ถนนศรีสุข ตำบลหมากแข้ง อำเภอเมือง จังหวัดอุดรธานี ซึ่งเป็นที่ตั้งปัจจุบันนี้